Dwie lekcje o tym, jak działa AI.

Na start

Pokazać jabłko i gruszkę, narysować je albo wyświetlić na slajdzie 2. Zapytać: „Skąd wiecie, który owoc jest który? Kto wam to pokazał?” Wysłuchać trzech odpowiedzi. Potem powiedzieć: „Można też zbudować program komputerowy, który szuka wzorców w przykładach. Taki program nie rozumie, czym są owoce. On po prostu znajduje wzorce.”

Odkrywamy

Wyświetlić rozdział 3 i przeczytać na głos kroki od 1 do 4: zbieranie danych, oznaczanie danych, trenowanie, testowanie. Powiedzieć kluczowe zdanie: „AI to program komputerowy. Niczego nie rozumie. Znajduje wzorce w przykładach, które dają jej ludzie.” Sieci neuronowe i trzy sposoby uczenia się lepiej zostawić starszym grupom.

Działamy: trenujemy, testujemy, poprawiamy

Grupy po 4–5 osób dostają karty z wymyślonymi zwierzętami: Zibami i Zobami. Nikt nie zdradza im zasady. Przygotowanie i trzy rundy zajmują razem 22 minuty.

• Przygotowanie (2 min): rozdać koperty i karty ról. Powiedzieć: „Nie zdradzę wam zasady.”
• Runda 1 (5 min): uczniowie przez 2 minuty oglądają 12 kart z etykietami i ustalają, po czym poznać Ziba, a po czym Zoba. Potem Tester pokazuje 6 kart testowych, a grupa mówi: „Zib” albo „Zob”. Sekretarz zapisuje punkty.
• Runda 2 (5 min): nowe karty treningowe, te same karty testowe. Znowu liczą punkty.
• Runda 3, poprawka (6 min): grupa rysuje na pustych kartach 4 nowe karty i dokłada je do drugiej talii, żeby AI nie dała się już oszukać. Potem znowu testują i liczą punkty.
• Porównanie (4 min): w której rundzie wynik był najlepszy? Co zmieniły nowe karty?

Rozmowa

Najpierw w parach, potem trzy odpowiedzi na forum klasy: „Kto wybrał karty?” i „Co zmienić, żeby runda 2 była uczciwa?” Pytania są na slajdzie 11. Warto zapisać na tablicy początki zdań.

Bilet wyjścia

Każde dziecko wybiera jedno: rysuje Ziba i Zoba, zaznacza minkę (rozumiem, prawie, jeszcze nie) albo pisze „AI pomyliła się, bo …”. Zebrać karteczki. Lekcja 2 zaczyna się od dwóch z tych pytań.

Powtórka na start

Pokazać trzy pytania z lekcji 1 (slajd 2): „Co to jest etykieta?”, „Kto wybiera przykłady, z których uczy się AI?”, „Dlaczego AI myliła się częściej, gdy karty były dobrane jednostronnie?” Wysłuchać po jednej odpowiedzi na każde. Potem pokazać (slajd 3): „Ile nóg ma owad?” i odpowiedź „Owady mają osiem nóg.” Zapytać: „To brzmi bardzo pewnie. Ale czy to prawda? Jak możemy to sprawdzić?”

Odkrywamy: cztery sposoby sprawdzania

Zdradzić, że owady mają sześć nóg. Powiedzieć kluczowe zdanie: „AI może brzmieć pewnie, a mimo to się mylić. Znajduje wzorce. Nie sprawdza, czy coś jest prawdą. Dlatego sprawdza człowiek.” Potem pokazać cztery sposoby sprawdzania:

• 📖Zajrzyj do książki
• 🧑‍🏫Zapytaj kogoś, kto się zna
• 🔎Znajdź drugie źródło
• ✋Wypróbuj albo policz samodzielnie

Działamy: sprawdzamy, potem sortujemy

Grupy po 4–5 osób pracują w dwóch częściach. Każda grupa dostaje 6 kart z odpowiedziami, książeczkę do sprawdzania, 8 kart zadań i planszę do sortowania.

• Przygotowanie (1 min): rozdać zestawy. Powiedzieć: „Te odpowiedzi są napisane tak, żeby wyglądały jak odpowiedzi AI. Niektóre są prawdziwe. Niektóre są błędne.”
• Część A, sprawdzamy odpowiedzi (13 min): uczniowie czytają każdą kartę, korzystają z książeczki do sprawdzania i układają karty na stosy Prawda, Fałsz i Nie wiadomo. Przy każdej karcie wybierają jeden sposób sprawdzenia. Potem nauczyciel odczytuje odpowiedzi, a grupy porównują wyniki.
• Część B, kto co robi? (8 min): uczniowie układają 8 kart zadań na stosy Ludzie, AI może pomóc i Jedno i drugie. Dwie grupy opowiadają o karcie, o którą się spierały.

Rozmowa

Najpierw w parach, potem trzy odpowiedzi na forum klasy: „Kiedy człowiek powinien sprawdzić, co mówi AI?” i „Podajcie jedną dobrą rzecz, w której AI może pomóc, i jedną, na którą trzeba uważać.” Jeśli dziecko się niepokoi, powiedzieć: „AI to narzędzie, które budują i sprawdzają ludzie. Zawsze możesz kogoś zapytać.”

Bilet wyjścia

Każde dziecko wybiera jedno: rysuje na odpowiedzi pieczątkę „Sprawdzone”, zaznacza minkę (rozumiem, prawie, jeszcze nie) albo pisze „Zanim uwierzę w odpowiedź, najpierw …”. Do domu: quiz na końcu książki online, dla chętnych. To nie jest praca domowa.